Vinnuflæði lll
Hvernig skrá skal nota til geymslu mynda.
Áður en lengra er haldið í vinnslu er rétt að átta sig á mynd skrám og mismunandi eðli þeirra. Það getur skipt töluvert miklu máli í hvernig skráar formi myndir eru vistaðar. Sérstaklega ef þær eru vistaðar á formi eins og .jpg. Slíkt skrár format þjappar mynd upplýsingum í hvert skipti sem vistað er og því er mikilvægt ef skrifa á Metadata í skránna að það forrit sem notað er geti gert svo án þess að endur vista skránni. Sé vistað oft ofan í sömu .jpg skránna endar með því að skráin hefur "þjappast" svo mikið að hún eyðileggst.
Meginhluti almennra myndavéla vistar myndir undir skrárheitinu .jpg. Fullkomnari myndavélar hafa þó svokallaðan hrár skrár möguleika, eða raw skrá. Slíkar skrár hafa mismunandi endingu allt eftir því hver framleiðandi myndavélarinnar er. Því miður er það svo að þrátt fyrir ákall ljósmyndara hefur ekki verið búið til hrá skrár format sem allir framleiðendur sætta sig á að nota. Adobe bjó þó til slíka skrá (.dng)og lagði fram fyrir alla að nota en aðeins örfáir framleiðendur hafa tekið upp vistun í slíku formati. Tilburðir til að búa til "opið" skrárformat virðast ekki ætla að komast almennilega í umferð.
Allar þessar endingar og mismunandi skráar form vefjast fyrir mörgum og er það ekkert skrítið ef litið er á hluti eins og jpg, eps, psd, raw, cr2,nef og tif þá segja þeir manni harla lítið í raun.
Öll þessi mismunandi form skráa skapa að vissu leyti nokkurn vanda. Aðilar eru háðir því að stuðningur við skráar formið verði til í framtíðinni. Þannig er skráar formið .tif eitt elsta og útbreiddasta skráar formið sem til er og því einna öruggast að geyma myndir á því formi. Samt sem áður er það nú svo að .tif formatið er "framkallað" format og allt sem gert er við myndir eftir að þær hafa verið vistaðar getur leitt til hnignunar skráarinnar og er þar að auki ekki afturkræft.
Ofan á allt þetta kemur svo geymslu pláss og stærð skráa. Það er því í raun úr nokkuð vöndu að ráða þegar menn líta til framtíðar vistunar á skrám. Verða til tölvur sem geta lesið þær og verður til hugbúnaður í framtíðar tölvum sem les skrárnar. Meðan ekki er til einn alþjóðastaðall er málið í höndum framleiðenda forrita og tölvukerfa en ekki í höndum ljósmyndarans ein og var með filmuna.
Myndskrár þjöppun
Myndskrár þjöppun er aðferð þar sem notaður er reikningsrit(algorithm) til þess að minka umfang skrárinnar.
Það eru til tvær tegundir af myndskrár þjöppun
Svokölluð Lossless compression og svo Lossy compression. Ég vel að not ófallvölt mynd þjöppun og fallvölt mynd þjöppun.
Ófallvölt myndþjöppun Minkar umfang skrárinna nokkuð án þess að hafa áhrif á "myndgæði" en þjöppunar stuðullinn er frekar lítill. Ef leggja þarf áherslu á mynd gæði eða senda á mynd í gæðaprentun er mikilvægt að nota þessa þjöppunar aðferð.
Helsti galli þessa forms er stærð skráa.
Lossy Compression eða fallvölt myndþjöppun hendir burtu upplýsingum sem það telur óþarfar án sjáanlegs munar fyrir venjulegt fólk á fyrsta stigi.
Fallvölt myndþjöppun hefur mismunandi þjöppunar stig og eftir því sem þjöppunin verður meiri, því minni verða skrárnar að umfangi en að sama skapi versna mynd gæðin.
Einn megin galli þessa forms er að í hvert skipti sem skrá er vistuð, hendast út upplýsingar og á endanum verður harla lítið eftir.
Það er mikill munur á stærð þessara tveggja myndforma. Þannig getur ein myndskrá verið 2MB vistuð í JPG formati en 16MB sé hún þjöppuð í RAW formati. Sama skrá ó þjöppuð í Tiff formati getur svo verið 50MB að stærð.
Meginhlui myndavéla vistar myndir í JPG formati en þó nokkur hluti betri myndavéla vistar myndskránna í einhverskonar formi af hráskrá.
Hvað skal nota
Það er í raun ekki úr miklu að velja fyrir ljósmyndara þegar menn huga að framtíðar geymslu á myndum sínum. Ef myndir eru teknar í RAW formi myndavélarinnar skyldu menn geyma afrit af myndunum á því formi. Hins vegar þarf að framkalla það form og fáir ef nokkrir framleiðendur bjóða uppá að myndir séu geymdar á hrárskrár formi eftir framköllun.
Það er því í raun aðeins tvö skráarsnið sem hafa nógu víðtækan stuðning forrita og stýrikerfa til að koma til greina sem geymslu máti. JPG og TIF. Hvort um sig hefur galla en einnig kosti. Velji menn að veðja á hugbúnaðar hús og líftíma þeirra geta menn geymt myndir á CDR (corel draw formi) fyrir Paint shop Pro eða á PDS formi fyrir Photoshop og Adobe forrit. Adobe hefur að vísu lagt fram DNG formið en enn á eftir að sjá hversu víðtækur stuðningurinn við það form verður í raun.
Hér eru þessi form og munur þeirra sem skoða má. Kostir þeirra og gallar.
Jpeg
Merking nafns: Joint Photographic Experts Group
Jpeg er í raun ekki skráarform; JPG er í raun ein tegund af þjöppun skráa.
Hvernig snýr JPG að ljósmyndun:
JPG var hannað með geymslu mynda í huga. Jpeg er vinsælt skráarsnið vegna þess hversu litlar skrárnar eru að stærð. Myndavélar eiga auðvelt með að vinna úr slíkri þjöppun og þær taka lítið geymslupláss. Í árdaga stafrænnar tækni voru þessir eiginleikar mjög mikilvægir þar sem þeir gerðu framleiðendum kleift að framleiða myndavélar sem gátu “tekið” og unnið myndir á ásættanlegum hraða án þess að menn þyrftu að veðsetja hús sín til þess að geta keypt minnis kort í slíka vél. Í dag hefur mönnum tekist að framleiða vélar sem vinna með meiri hraða ásamt því sem aukin fjöldaframleiðsla minnis korta hefur gert þau ódýrari í innkaupum. Afleiðingin er sú að nauðsyn þess að mynda í JPG fer ört hverfandi.
Ennfremur eru það gæðakröfur. Allar myndavélar “taka myndir” í Raw eða hráskrár formi óháð því í hvaða formi þær svo skrifa endanlega skrá niður á minniskort.En það sem á sér stað er í raun “framköllun” á hrárskrár formati yfir í JPG format í myndavélinni í stað tölvunnar. En þar liggja líka vandamálin.
Umpólunar algorithminn sem þarf til að ná sem bestri útkomu (iterative interpolation algorithms) eru of flóknir til þess að myndavél geti unnið úr þeim. Myndavélar hafa ekki nógu sterkan reikni hraðal til að vinna úr hráskrám. Einfaldari algoriþmar eru notaðir í staðin sem gefa af sér myndir með ónákvæmari litum, minni nákvæmni í smáatriðum, og meiri móra og öðrum aukaverkunum jpg formsins (þjöppunar formsins).
Kostir
ICC stuðningur
EXIF stuðningur
Lítil skrárstærð
16.7 Milljón litir (8-bitar/channel) leyfir "true-color" skjámyndir
Stillanlegur þjöppunarmöguleiki. Þetta er hentugt til þess að minka skráarstærð eins og mögulegt er án sjáanlegra hnökra í myndgæðum.
Besta skráarsnið til þess að birta myndir á vefnum eða í vafra þar sem jafnvægi milli myndgæða og mikillar þjöppunar/lítillar skráar er mikið.
Ókostir
Þjöppun með tapi á myndgæðum -Við vistun tapast upplýsingar endanlega. Þar sem augað er ekki eins næmt fyrir litum og “luminosity” er litaupplýsingum hent úr skránni við þjöppun.
Myndgæði tapast við hverja vistun. Magn tapaðra gæða fer eftir því hvað er gert fyrir hverja vistun. T.d ef breytingar eru gerðar á hluta myndarinnar og hún svo vistuð aftur þá þá mun endurþjöppunin hafa mestu áhrifin á það svæði þar sem breytingarnar áttu sér stað. Séu gerðar breytingar sem hafa áhrif á alla myndina mun það hafa áhrif á alla myndina og gæði hennar þegar hún er v istuð. JPG aukaverkanir geta orðið augljósar ef þjöppunar stuðulinn er ekki nærri mestu gæðum (95% -100%).
Takmörkun við 8 bita/per channel felur í sér minni nákvæmni í luminosity/litum en með fleiri bitum.
Myndgæði takmarkast af gæðum og styrk forritsins í myndavélinni.
Alveg eins og með filmu þarf að stilla Whitebalance áður en myndin er tekin.
Miklar takmarkanir á þeirri eftirvinnslu sem hægt er að gera í forritum eftir á. Yfirleitt er sú forskrift sem framköllunar forrit myndavélarinnar notar það sem gefur endanlega mynd.
Ti ff
Merking nafns: Tagged Image File Format
Tiff skráar formið var hannað til þess að vera sveigjanlegt skráarform en um leið að vera auðvelt í flutningi milli tölvukerfa. Þessu var náð fram með því að hleypa utanað komandi aðilum inn í grunn kóðan og gera þeim kleyft að skrá auka upplýsingar í skránna án þess að að það hefði áhrif á þau forrit sem þegar hefðu verið skrifuð til þess að lesa Tif skrár.
Sú þýðing sem þetta hefur fyrir stafræna ljósmyndun er að Tiff skráarsniðið getur tekið við nánast hverju sem er sem við hendum í það. Litstýringu, lagskiptingu, “taplausri” þjöppun ofl. Tiff skráarsniðið er besta skráarsniðið til þess að geyma myndir í hárri upplausn án gæðataps en samt hægt að opna skrárnar óháð stýrikerfi og í nánast öllum forritum.
Kostir
Stuðningur við ICC Prófíla
Stuðningur við EXIF upplýsingar
Vistun lagskiptinga
Vistun Alpha Channels
LZW (or less supported ZIP) skráarþjöppun án gæðataps
8-bit/channel or 16-bit/channel stuðningur
Mjög sveigjanlegt (Nýtist forriturum frekar en ljósmyndurum)
Víðfemur stuðningur
Gallar
Stærð skrá
Þjappaðar tif skrár tekur lengri tíma að vista en ó þjappaðar á eldri stýrikerfum.
LZW þjappaðar skrár eru ekki með fullum stuðningi allra forrita vegna leyfis veitinga er tengjast LZW þjöppunarforminu(Sjá PNG).
PSD
Þýðing nafns: Pho toShop Dat a f ile
PSD skráarsniðið er einstakt fyrir Adobe Ph oto shop. Það er sérstaklega hannað sem gæðataplaust skráarsnið fyrir gfafík og myndir
og myndvinnslu. Vegna hinnar miklu dreifingar Ph oto shop, flestir ljósmyndarar og myndlistarmenn nota þetta skráarsnið og sjá ekkert athugavert við að geyma verk sín á þessu skráarsniði. Notkun lagskiptingar og lagskiptra myndvinnslu hjálpar þar mikið til þar sem hægt er að vinna í myndina án þess að hafa áhrif á upoprunalegu upplýsingarnar sem skráin hefur að geyma. Auðvelt er að gera breytingar eða snúa við þeim breytingum sem gerðar hafa verið. Vegna þessara vinsælda er það þekkt skráarsnið.
Kostir
Stuðningur við ICC profíla
Stuðningur við EXIF upplýsingar
8-bit eða 16-bit/channel stuðningur
Mikill stuðningur við lagskipta myndvinnslu
Lagskiptingar maskar
Lagskiptir effectar
Miklir möguleikar í gegnsæi og blöndunarmöguleika lagskiptinga
Stuðningur við Vector lagskiptingu
Alpha-Channel stuðningur
Sortering lagskiptinga
Gæðataplaus þjöppun
Mikill stuðningur við texta
Gallar
Stór skráarstærð
Adobe skráarsnið - fáir hugbúnaðir aðrir en þeir frá Adobe geta opnað þetta skráarsnið.
DNG
Þýðing nafns: Digital NeGative.
DNG skráarsniðið er hannað og sett fram af ADOBE. Það er með svokallaðan open Source kóða og eiga því allir forritarar að hafa aðgang að því. Adobe hefur gefið út það loforð að meðan þeir verði við lýði muni þróun og stuðningur við þetta format verða til staðar. Þetta skráarsnið á að sameina allar þær skrár sem verða til frá framleiðendum myndavéla. Þetta er svokallað hráskrár snið og á að geyma allar þær upplýsingar sem verða til við töku myndanna. Ekki er komin mikil reynsla á þetta skráarsnið nú þegar en fréttir hafa borist frá stærri myndavéla og bakstykkja framleiðendum að þeir muni gefa kost á stuðningi við þetta skráarsnið. Þannig fái ljósmyndarar það val að vista myndir sem DNG frekar en NEF,Raw,DCR,CR2 osfrv.
Hvort þetta skráarsnið á eftir að taka við tif sem hellst skráarsniðið er óvíst en miðað við viðtökur og aðra möguleika sem í stöðunni þá verður það að teljast mjög líklegt.
Tags:
